شهروند| قلب ایرانیها میایستد. این نگرانکنندهترین هشداری است که با افزایش شیوع بیماریهای غیرواگیر مطرح میشود، هشداری که بیماران قلبی – عروقی را نشانه رفته، وقتی خبر از مرگ 33 تا 38درصد ایرانیان بهدلیل این بیماریها میرسد. اگر تا پیش از این، عفونت و بیماریهای واگیر عامل اصلی مرگومیر ایرانیان بود، حالا بیماریهای غیرواگیر است که بلای جانشان شده. وضع زمانی بحرانیتر میشود که به استناد تحقیقات، روزانه 300 نفر در کشور بهدلیل عوارض قلبی جانشان را از دست میدهند، همه اینها در شرایطی است که امکان بروز بیماریهای قلبی و عروقی پس از سن 40 سالگی در مردان 49درصد و در زنان 39درصد است. کارشناس مسئول پیشگیری از بیماریهای قلبی ـ عروقی وزارت بهداشت، میگوید: «تقريبا نيمي از 5/17 ميليون مرگ سالانه ناشي از بيماريهاي قلبي - عروقي دنيا در زنان رخ ميدهد، اين بيماري اولين عامل مرگ در زنان است كه يك مرگ از هر سه مرگ را شامل ميشود؛ يعني حدود يك مرگ در هر دقيقه است.»
حالا در روز جهانی قلب، آمارهای رسمی وزارت بهداشت حکایت از این دارد که بیش از 40درصد مرگ و میرها در کشور ناشی از بیماریهای قلبی و عروقی و بیش از 19درصد مربوط به سکتههای قلبی است. در کنار آن هم سالانه 35 تا 50هزار مورد عمل جراحی قلب در کشور انجام میشود. گفته میشود مصرف مواد دخانی، آمار مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبی و عروقی را تا 50درصد افزایش میدهد. یعنی به ازای دود کردن 10 نخ سیگار، خطر مرگ در اثر بیماری قلبی در مردان 18درصد و در زنان 31درصد بالا میرود و آمار نشان میدهد از هر 5 مرگ ناشی از سیگار، 2 مورد آن به علت بیماری قلبی است. تخمین زده میشود سالانه 37 تا 40هزار نفر در اثر قرار گرفتن در معرض دود سیگار دیگران از بیماریهای قلبی - عروقی فوت کنند. این تنها یک روی سکه است. کمتحرکی، از دیگر عوامل ابتلا به بیماریهای قلبی است، بهطوری که 22درصد علت این بیماری، كم تحركي در زنان و مردان است. با توجه به آمار نسبتا بالاي جمعيت جوان در كشور كه حدود 50درصد سن زير 30سال دارند و افزايش سن اين گروه و به دنبال آن افزايش خطر ابتلا به بيماريهاي قلبي- عروقي از يك سو و از ديگر سو، الگوهاي نامناسب غذايي، سال بهسال بر تعداد مبتلايان به بيماريهاي قلبي- عروقي در كشور افزوده ميشود.
براساس اعلام سازمان جهاني بهداشت در سال 2005، بيماريهاي قلبي – عروقي 5/17 ميليون نفر قرباني داشته است كه 30درصد كل مرگهاي دنيا را شامل ميشود و پيشبيني ميشود اين رقم تاسال 2030 به 23 ميليون نفر افزايش يابد. درحال حاضر بیماریهای غیرواگیر مهمترین علت مرگ و میر بیماری در جهان هستند و پیشبینی میشود 80درصد از 35میلیون مرگ ناشی از بیماریهای مزمن در سال 2005 در کشورهای با درآمد پایین یا متوسط رخ داده است. بررسیها نشان میدهد تاسال 2015 حدود 64میلیون مرگ رخ دهد که 20میلیون آنها به علت بیماریهای قلبی - عروقی و عمدتا ناشی از بیماری قلبی و سکته مغزی خواهد بود. اعلام میشود در ایران نسبت سالهاي از دست رفته عمر ناشي از بيماريهاي قلبي- عروقي حدود يك چهارم مجموع سالهاي از دست رفته عمر است و اين بيماريها پس از حوادث و سرطانها، سومين علت از دست رفتن سالهاي عمر هستند. در مجموع بيش از دو سوم سالهاي از دست رفته عمر به علت بيماريهاي قلبي- عروقي و ناشي از بروز سكتههاي قلبي و مغزي است.
ایران بالاترین آمار مرگ قلبی در جهان
حالا در کنار تمام عواملی که در بروز این بیماری مطرح میشود، ایران بالاترین آمار مرگ قلبی در جهان را دارد. موضوعی که پیش از این رئیس انجمن قلب و عروق ایران مطرح کرده بود. فریدون نوحی اعلام نگرانی کرده بود، نگران از اینکه سن ابتلا به این بیماریها نیز رشد دارد. به گفته او، بیماریهای عروق کرونر در کشور رو به افزایش است، از همه مهمتر هم گسترش این بیماری در میان افراد با سن پایین است. به گفته او، کنترل نکردن عوامل خطر، تغییر نکردن شکل و شیوه زندگی و کمتر پرداختن به فعالیتهای فیزیکی و ورزش، کنترل نکردن بیماریهای دیابت، چربی و فشار خون و مصرف سیگار عواملی است که در بروز بیماریهای قلبی نقش داشتهاند. به گزارش مهر، نوحی، انگشت اتهام را به سمت الگوی غذایی نامناسب ایرانیان نشانه میرود. «روغنهایی که مصرف میشود و غذاهای آماده نقش مهمی در گسترش بیماریهای قلب و عروق دارند و باید در نظر داشت که خوشمزگی غذا را سه عامل نمک زیاد، روغن زیاد و شیرینی زیاد ایجاد میکند که هر سه آنها برای سلامت قلب مضر هستند.» به گفته او، روغن جدای از عوامل دیگر تغذیهای نقش بسیار مهمی در گسترش بیماریهای قلب و عروق دارد که بهعنوان اصل اول باید گفت، مصرف روغن مایع سالمتر از مصرف روغن جامد است، همچنین روغن پالم (روغن نخل) که روغن مایع است برای سلامتی قلب خطرناک است و در کشورهای دیگر برای مصارف صنعتی استفاده میشود. به اعتقاد نوحی، تغذیه تنها عامل ابتلا به بیماریهای قلبی نیست، مسائلی مانند آلودگی هوا نیز در ابتلا به این بیماریها اثر دارد، همچنین مشکلات عصبی همراه با شرایطی که در آن فرد بهطور مداوم تحت استرس باشد احتمال ابتلای او را به بیماریهای قلبی افزایش میدهد وگرنه در بقیه زمینهها، مسائل عصبی به تنهایی نمیتوانند موجب گسترش بیماریهای عروق کرونر شوند مگر اینکه فرد بیماری زمینهای و ژنتیکی و قلبی داشته باشد.
مجید حاجیفرجی رئیس انستیتو تحقیقات تغذیهای و صنایع غذایی کشور نیز به مضرات اسیدهای چرب ترانس اشاره میکند. «نتایج تحقیقات نشان داده که مصرف مقادیر زیاد از انواع نامناسب چربی میتواند باعث افزایش خطر بیماریهای قلبی و عروقی و برخی از انواع سرطانها شود، به نحوی که انواع اسیدهای چرب اشباع، 9 تا 24درصد خطر بیماریهای قلبی و عروقی را افزایش میدهد.» نمک، روغن و شیرینی زیاد، سه عامل مهمی است که سلامت قلب را به خطر میاندازد. آمارها هم همین را نشان میدهد. گفته میشود 54درصد از ایرانیان فشار خون بالا دارند و این خود ایران را در رتبه 67 دنیا در آمار مرگ ناشی از فشار خون قرار میدهد. اعلام میشود 26درصد زنان و 50درصد مردان در کشور به بیماری فشار خون بالا مبتلا هستند. وضعیتی که منجر میشود تا سالانه 5/7میلیون نفر بهدلیل این بیماری جانشان را از دست بدهند.
رضا ملکزاده معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، از فشار خون بهعنوان مهمترین مشکل در درمان بیماریهای مزمن قلبی- عروقی، سرطان، کلیوی و کبدی نام میبرد. او میگوید: « حدود 80درصد از مرگومیر و بیماریهای قلبی و عروقی قابل پیشگیری هستند و پزشکان قلب و عروق نباید در مطب بنشینند تا افراد دچار عارضه به آنها مراجعه کنند و باید به پزشکان آموزش داده شود که نباید به انتظار بنشینند بیماران به اتاق آنها بیایند بلکه افراد سالم را از عارضههای قلبی مصون دارند و به آنها 5 تا 10سال عمر مفید هدیه کنند.» به گفته ملکزاده، امروز از هر سه نفر در ایران، یک نفر دچار عارضه قلبی میشود و اگر این وضع ادامه یابد باید روز به روز تعداد بیمارستانهای قلب و عروق در کشور را افزایش دهیم. در این میان سازمان جهانی بهداشت در پیامی به مناسبت روز جهانی قلب، کم کردن مصرف نمک را راهکاری ساده برای نجات جان میلیونها نفر در جهان دانست. این درحالی است که افزایش مصرف نمک میتواند به افزایش فشار خون و در پی آن بروز نارساییهای قلبی و سکتههای مغزی منجر شود. سازمان جهانی بهداشت در پیام خود از همه کشورهای جهان خواست تلاش کنند تا سال 2025 مصرف نمک را تا 30درصد کاهش دهند. اگر این هدف محقق شود، میلیونها انسان از خطر ابتلا به بیماریهای قلبی و سکتههای مغزی دور میشوند.