ارتشبد حسین فردوست، دوست دوران کودکی محمدرضا پهلوی و رئیس دفتر اطلاعات او، پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران ماند و خاطرات خود از دوران مجالست با شاه، خاندان و دولتمردان رژیم پهلوی را به رشته تحریر درآورد. خاطرات فردوست تحت عنوان «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی» منتشر شده است که در این ستون به تناوب برخی را مرور میکنیم.
درباره سازمان بیسیم (1)
شبکه ماهوتیان یک نمونه از سبک کار اطلاعاتی اینتلیجنس سرویس انگلیس است، که کاملاً با سبک کار آمریکایی تفاوت دارد. انگلیسیها موفقیت ساواک را در اتخاذ این سیستم میدانستند، ولی همانطور که گفتم چون ساواک را آمریکاییها پیریزی کردند و مشابه سازمانهای خود به آن فرم نیمه علنی دادند و مقامات و پرسنل ساواک نیز از جهت تظاهر به قدرت به سیستم آمریکایی علاقهمند بودند، همان سیستم ادامه یافت. نمونه کامل سبک کار اطلاعاتی انگلیسیها در سازمان بیسیم مشاهده میشود. حوالی سال 1345 بود. روزی محمدرضا در ملاقاتهای روز جمعه به من گفت: «یک شبکه مخفی در ستاد ارتش وجود دارد، آن را تحویل بگیرید و در ساختمان دفتر (ویژه اطلاعات) اتاقی به افسران آن بدهید و تسهیلات کاری و مالی آن را فراهم آورید.» متعاقب این دستور، عبدالله عشقیپور (بعداً سرلشکر شد) که معاون من در دفتر بود، را برای ابلاغ دستور نزد رئیس ستاد ارتش فرستادم. پس از حدود یک هفته 3 افسر خود را به من معرفی کردند. آنها عبارت بودند از سرهنگ مقصودی (سرلشکر شد)، سرهنگ نورانیان (سرتیپ شد) و سرهنگ فروزین (سرهنگ ماند). در اولین جلسه پرسیدم: این چه نوع سازمانی است؟ یکی از آنها، تصور میکنم مقصودی، پاسخ داد: «در زمانی که خطر اشغال نظامی آلمان، فرانسه را تهدید میکرد ارتش فرانسه اقدام به ایجاد یک شبکه پنهانی بیسیم در سراسر کشور کرد. پس از اشغال این شبکه مخفی حفظ شد و در کنار هر پایگاه مخفی بیسیم یک واحد ارتش آزادیبخش قرار گرفت و دوگل توانست از لندن عملیات پارتیزانی نهضت مقاومت علیه ارتش آلمان را به کمک این شبکه هدایت کند. پس از جنگ انگلیسیها کار این شبکه را عالی ارزیابی کردند و ارتش انگلیس آییننامه لازم را تهیه کرد و چنین شبکهای در انگلیس پیاده شد. فعالیت ما نیز طبق همین آییننامه است.» متوجه شدم که احتمالاً در همان سفر محمدرضا به انگلیس، که در ملاقات با ملکه و با حضور شاپورجی مسئله دفتر ویژه مطرح شد، انگلیسیها سایر طرحهای اطلاعاتی خود را نیز ارائه و محمدرضا پذیرفته بود. از جمله این طرحها یکی شبکه ماهوتیان بود و دیگری سازمان بیسیم. از آن زمان سالها بود که سازمان بیسیم در ارتباط با رئیس ستاد ارتش ایجاد شده و اکنون به دلایلی مسئولیت آن به دفتر ویژه محول میشود. علت انتقال سازمان بیسیم به «دفتر ویژه اطلاعات» چه بود؟ به علت تغییرات رؤسای ستاد ارتش، طبعاً درجه اختفاء و پنهانکاری سازمان بیسیم کاهش مییافت.