شماره ۱۷۱۵ | ۱۳۹۸ پنج شنبه ۲۳ خرداد
صفحه را ببند
ضرورت واقع‌بینی درباره اهداف و نتایج سفر نخست‌وزیر ژاپن به ایران
آبه؛ هم در پی میانجیگری و هم تأمین منافع ژاپن

مجید رئوفی پژوهشگر سیاست‌گذاری وتحلیل‌های حوزه انرژی

تقریبا دو‌سال پیش بود که خبر رسید قرار است نخست‌وزیر ژاپن، آبه شینزو به ایران بیاید و در دوران پسابرجام مراودات ایران ‏و ژاپن به‌عنوان یکی از متحدان آمریکا و یکی از دوستان باسابقه ایران وارد مرحله جدیدی شود.‌ سال گذشته نیز این خبر تکرار ‏شد اما آن اخبار محقق و سفر آبه به ایران انجام نشد. هرچند روحانی و آبه در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد با ‏یکدیگر دیدار صمیمانه و مثبتی داشتند و قرار بر تدوین نقشه راه 10ساله افزایش مراودات میان دوکشور مطرح شد، اما شرایط ‏مطابق میل و هدفگذاری ایران و ژاپن پیش نرفت. با خروج ترامپ از برجام، ژاپن عملا به‌عنوان یکی از متحدان آمریکا ‏نتوانست در این مسیر جدید با ایران گام بگذارد و پیش برود. با وجود کاهش جنگ لفظی بین ایران و آمریکا طی هفته‌های اخیر، ‏تحریم شرکت‌های پتروشیمی ایران توسط آمریکا خوش‌بینی‌های معطوف به نرمش آمریکا را کنار زد. با این اوصاف، انجام سفر ‏نخست‌وزیر ژاپن به کشورمان آن هم در زمانه تداوم فشارهای ایالات متحده به ایران یک اتفاق بسیار مهم است. اهمیت این سفر ‏وقتی دوچندان می‌شود که نقل‌قول اخیر رسانه‌های ژاپنی از ترامپ پس از دیدار با «آبه» در ژاپن را نیز درنظر آوریم که از ‏سفر او به ایران حمایت کرده بود. علاوه بر این، تماس تلفنی آبه با ترامپ پیش از سفر به تهران نیز بر این موضوع صحه ‏می‌گذارد که یکی از مهمترین اهداف سفر نخست‌وزیر ژاپن به ایران، میانجیگری میان آمریکا و کشورمان در جهت کاهش تنش‌ها ‏و ایجاد صلح و ثبات در منطقه خلیج‌فارس است. بی‌تردید نزدیک‌شدن به مهلت دوماهه ایران برای توقف برخی از اقدامات خود ‏در برجام درصورت محقق‌نشدن تعهدات بانکی و نفتی اتحادیه اروپا، یکی از دلایل نگرانی ژاپن و سایر کشورهاست.‎ ژاپن از ابتدای خروج ترامپ از برجام نسبت به حفظ برجام تأکید و وزیرخارجه این کشور در همان زمان در بیانیه‌ای اعلام کرد ‏که ژاپن به حمایت از برجام که به تقویت رژیم بین‌المللی عدم اشاعه و ثبات خاورمیانه کمک می‌کند، ادامه خواهد داد و ژاپن ‏برای حفظ برجام در ارتباط نزدیک با طرفین مربوطه باقی خواهد ماند. اما همه اینها به معنای ایجاد انتظارات غیرواقعی درباره ‏اهداف و نتایج این سفر مهم نیست و در این‌باره باید واقع‌بینانه برخورد کرد. در شرایط حاضر، هیچ نشانه‌ای مبنی بر بازگشت ‏ترامپ به برجام و حضور ایران پای میز مذاکره با ترامپ دیده نمی‌شود. بنابراین خوشبینی افراطی نسبت به اهداف سفر آبه به ‏تهران در ارتباط با آب‌شدن یخ روابط خصمانه میان ایران و آمریکا متصور نیست و صرفا باید به گشایش‌هایی در فشار حداکثری ‏ایالات متحده به ایران در ارتباط با مشتریان نفت کشورمان امیدوار بود. علایمی وجود دارد که نشان می‌دهد ممکن است روابط ‏اقتصادی میان ژاپن و ایران تا حد مناسبی ارتقا یابد.‎ دولت ژاپن مدتی پیش و البته پیش از عدم تمدید معافیت خرید نفت ایران، با ادامه پوشش بیمه برای واردات نفت از ایران به مدت ‏یک‌سال دیگر موافقت کرد. تمدید پوشش بیمه برای واردات نفت از ایران تا اواسط فروردین ‌سال 99 قابل اجرا خواهد بود. از ‏سویی خبر رسیده که به تازگی قرارداد میان شرکت خودروسازی میتسوبیشی با نماینده ایرانی‌اش تمدید شده است، ضمن این‌که ‏ژاپن یکی از مشتریان سنتی نفت‌خام سنگین ایران و پنجمین کشور پالایشگاهی دنیاست و پالایشگاه‌های این کشور طی دهه‌ها با ‏نفت ایران، محصولات پالایشی خود را تولید کرده‌اند و تغییر نوع نفت در کیفیت و هزینه تولید این پالایشگاه‌ها موثر است، ضمن ‏این‌که این پالایشگاه‌ها امروز می‌توانند نفت ایران را ارزان‌تر از سایر نفت‌های بازار و ارزان‌تر از قیمت ‏اصلی نفت ایران بخرند.

با توجه به مسائل بانکی و مالی نیز این به نفع ژاپنی‌ها خواهد بود تا کالاهای ژاپنی را نیز به ‏مصرف‌کنندگان علاقه‌مند ایرانی برسانند. نباید فراموش کنیم که دولت ژاپن حتی پس از تحریم‌های‌ سال 2012 غرب علیه ایران ‏نیز به پالایشگاه‌ها و برخی شرکت‌های معظم خود ازجمله میتسوبیشی و تویوتا تسیوشو اجازه داده بود تا با استفاده از بیمه ‏خاص، از ایران نفت وارد كنند‎.‎ از سویی، همکاری‌های اقتصادی و تجاری ژاپن و هند طی سال‌های گذشته به‌ویژه در آسیای جنوب‌شرقی باعث دعوت ایران و ‏هند از ژاپن برای توسعه بندر چابهار و همچنین کریدور شمال-جنوب شده است. احتمالا توافقاتی میان ایران و ژاپن برای ‏حضور این کشور در توسعه تنها بندر اقیانوسی ایران نیز وجود دارد. همچنین ژاپنی‌ها که پیش از تحریم‌های ‌سال 2012 برای ‏توسعه میدان آزادگان به‌عنوان یکی از بزرگترین میادین نفتی دنیا با شرکت ملی نفت ایران قراردادی امضا کرده بودند و به دلیل ‏تحریم‌ها از ایران رفتند، پس از لغو تحریم‌ها دوباره برای توسعه میدان آزادگان با شرکت ملی نفت ایران تفاهمنامه‌ای امضا ‏کردند. ممکن است در سفر آبه در جهت به‌ جریان انداختن و عملیاتی‌کردن این تفاهمنامه و تبدیل آن به یک توافق جدید، مذاکراتی ‏صورت گیرد‎.‎ دو روز دیگر حداقل بخشی از اهداف و نتایج سفر نخست‌وزیر ژاپن به ایران مشخص خواهد شد، اما بی‌تردید، ابعاد نهان این سفر ‏طی ماه‌های پیش‌رو تاثیراتی در جهان خواهد داشت‎.‎

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهد شد.

تعداد بازدید :  376