شماره ۱۶۷۶ | ۱۳۹۸ چهارشنبه ۴ ارديبهشت
صفحه را ببند
«شهروند» اهداف و دستاوردهای سفر نخست‌وزیر پاکستان به تهران را بررسی می‌کند
ایجاد کمربند امنیتی در منطقه

آیت وکیلیان| نخستین سفر «عمران‌خان»، نخست‌وزیر پاکستان به تهران، می‌‏تواند حامل چشم‌اندازهای روشنی از گسترش، تحکیم و تکوین روابط میان دو ‏کشور باشد‎.‎‏ پرواضح است که اهمیت به فعلیت‌رساندن ظرفیت‌ها و ‏پتانسیل‌های بالقوه میان «تهران- اسلام‌آباد» جهت همکاری‌های پایدار در ‏زمینه‌های سیاسی، امنیتی، اقتصادی و فرهنگی از سوی هر دو کشور مورد ‏تاکید قرار گرفت. تحلیلگران سیاسی معتقدند که پاکستان برای گسترش رابطه با ‏تهران درحالی‌ که او بر مهیاشدن شرایط برای بهبود و ارتقای سطح تبادلات دو ‏کشور و ادامه روابط مبتنی بر احترام و صراحت تأکید دارد، می‌تواند نشان‌دهنده آن باشد که این کشور با توسل به یک سنت‌شکنی سیاسی سعی دارد با ‏میانه‌روی در بحبوحه تحولات منطقه بر تصویر مطلوب رابطه همسایگی مهر ‏تایید بزند،‏‎ ‎اما آن‌چه از نگاه بسیاری از تحلیلگران سیاسی و رسانه‌های مطرح ‏منطقه‌ای و جهانی نسبت به این دیدار تاریخی دور نماند، مجموعه‌ای از ‏متغیرهای داخلی و منطقه‌ای است که درصدد ایجاد تعادل و موازنه در روابط میان ‏تهران و ریاض است. ناگفته نماند همکاری و تبادل‌ نظر مستمر مسئولان ‏سیاسی، نظامی و امنیتی برای مقابله با تهدیداتی همچون تروریسم، قاچاق موادمخدر و انسان، گروگانگیری و آدم‌ربایی نیز ازجمله اهداف این ‏دیدار بود که در دیدار این مقام بلندپایه پاکستانی با مقام معظم رهبری نیز مورد ‏تاکید قرار گرفت. رابطه‌ای که می‌تواند با اضافه شدن عراق نقش کمربند امنیتی منطقه را ایفا کند.
ایجاد نیروی واکنش سریع ‏
یک کارشناس مسائل شرق آسیا در این ‏مورد  می‌گوید که «اسلام‌آباد خود را در موقعیتی می‌بیند که باید یک تجدیدنظر ‏اساسی در موقعیت خود داشته باشد. فکر نمی‌کنم اسلام‌آباد بخواهد تحت‌تأثیر ‏عربستان‌سعودی درخصوص ایران موضع‌گیری کند‎.‎‏ پیرمحمد ملازهی با اشاره ‏به توافق تهران و اسلام‌آباد برای ایجاد نیروی واکنش سریع در مرزها برای ‏مبارزه با تروریسم گفت: «در واقع پاکستان در یک موقعیت تناقض‌آمیزی قرار ‏گرفته و واقعیت این است که برخی از این گروه‌ها تحت عنوان گروه‌های ‏رادیکال و تروریستی طبقه‌بندی می‌شوند؛ به نوعی که افغانستان معتقد است ‏طالبان تحت حمایت دستگاه امنیتی پاکستان است و هند ارتش طیبه، جیش محمد ‏و حزب‌المجاهدین را مورد حمایت ارتش پاکستان می‌داند و تهران هم معتقد ‏است گروه‌های تروریستی علیه ایران هدایت‌شده هستند و برای این کشور هم ‏دردسر‌ساز شده‌اند‎.‎»
نقش واسطه‌ای میان ایران، آمریکا و عربستان ‏
یک استاد دانشگاه آکسفورد در مورد نقش میانجی‌گرانه‌ای که پاکستان میان ‏سه کشور ایران و آمریکا و عربستان دارد، می‌گوید: «با توجه به نقش پاکستان ‏در افغانستان و با توجه به اهمیت ژئوپولیتیک جدید پاکستان و براساس نفوذ در ‏طالبان؛ اسلام‌آباد به دنبال ایجاد یک رابطه جدید با عربستان‌سعودی و متحدانش ‏در خاورمیانه و فراتر از آن است. از سوی دیگر پاکستان می‌خواهد به‌عنوان ‏واسطه بین آمریکا و عربستان‌سعودی و ایران قرار بگیرد‎.‎‏»‏
فیصل دِوجی در ادامه اظهار کرد که «دیدارهای عمران‌خان در تهران ‏ممکن است نشانگر تلاش دیگری از سوی پاکستان باشد تا نقش واسطه‌ای خود ‏را دوباره بازی کند.»
گام موثر در تأمین امنیت مرزی
یکی از محورهای مهم این دیدار در زمینه تأمین امنیت مرزی دو کشور بود؛ تنش‌های مرزی ایران و پاکستان البته مربوط به زمان کنونی نیست و در برهه‌‏هایی از زمان به وقوع پیوسته است، ولی در راستای مبارزه با تروریسم، تأمین ‏امنیت مرزی، جلوگیری از قاچاق انسان، کالا و سوخت از مرزهای مشترک و ‏جلوگیری از مهاجرت‌های غیرقانونی برخی شهروندان پاکستانی به ایران، ‏لازم است که در سفر عمران خان به ایران مذاکرات راهبردی انجام شود‎.
به عقیده برخی از کارشناسان، طرح حصارکشی نوار مرزی پاکستان و ایران که ‏از سوی مقامات نظامی پاکستان به دولت این کشور پیشنهاد شده و اکنون دولت و ‏ارتش پاکستان مصمم به اجرای این طرح هستند و گفته شده که ایران هم ‏رضایت دارد، می‌تواند راهکاری مقدماتی باشد.
ترمیم تعاملات اقتصادی تهران ـ اسلام آباد
به اعتقاد کارشناسان، با وجود مناسبات خوب سیاسی و امنیتی ایران و پاکستان و ‏تعلقات فرهنگی و تاریخی دو حوزه اسلامی و فرهنگ فارسی به‌عنوان ریشه ‏اصلی مشترکات دو ملت، فضای حاکم بر تعاملات اقتصادی ایران و پاکستان ‏چندان مناسب و قابل قبول نیست. براساس آمارهای سفارت جمهوری اسلامی ‏در پاکستان، حجم مبادلات دو کشور ایران و پاکستان در‌سال گذشته شمسی ‏‏(1397) افزایش 38‌درصدی را نشان می‌دهد. حجم مبادلات ایران و پاکستان ‏طی 11 ماه گذشته به یک‌میلیارد و 128‌میلیون دلار افزایش یافته است. ‏صادرات کالا از جمهوری اسلامی ایران نیز از لحاظ وزنی به رشد 28‌درصدی ‏نسبت به مدت مشابه رسیده و وزن 2هزار و 489 تن را داشته است. پاکستان به‌عنوان کشوری با جمعیت بیش از 220‌میلیون نفری اگرچه خود، ‏صادرکننده مواد غذایی ازجمله محصولات کشاورزی و دامی است، اما می‌تواند ‏به عنوان مقصد صادراتی محصولات ایران در زمینه‌های مختلف به‌ویژه لوازم ‏ساختمانی، کاشی، سرامیک و سیمان باشد.
خط لوله موسوم به صلح
در کنار اینها، تکمیل و بهره‌برداری هر چه سریع‌تر خط لوله موسوم به صلح در پاکستان و ‏شبه قاره ازجمله محورهای این مذاکرات بود. این خط‌لوله سال‌هاست با ‏کارشکنی‌های متعدد آمریکا و برخی کشورهای منطقه روبه‌روست، این درحالی ‏است که تکمیل هر چه سریع‌تر این خط‌لوله یکی از نیازهای مبرم پاکستان ‏است، زیرا صرف‌نظر از جنبه‌های صلح‌آمیز آن، پاکستان از نظر اقتصادی و ‏صنعتی برای پیشرفت صنایع خویش به این خط لوله گاز نیاز فوری دارد. از ‏جنبه دیگر، تکمیل مسیری امن برای ورود گاز ایران به شبه قاره علاوه بر این ‏که موجب بازاریابی برای محصولات نفتی و گازی ایران در شبه‌قاره آن هم در ‏هنگامه تحریم‌ها می‌شود، موجبات همبستگی هند و پاکستان و تمام کشورهای ‏منتفع از این خط لوله را فراهم می‌کند و بدین گونه صلح را برای منطقه‌ای ‏حساس در شبه قاره به ارمغان خواهد آورد.‏

اتفاق مثبت
صباح زنگنه، کارشناس مسائل سیاسی و منطقه‌ای در پاسخ به این سوال «شهروند» که ‏آیا این امکان وجود دارد که عمران‌خان حامل پیام ریاض برای تهران باشد، ‏گفت: «این امکان وجود دارد و اگر پاکستان هم این توانمندی را داشته باشد تا ‏اندکی روابط ایران و عربستان را تلطیف کند، قطعا اقدام خوبی است. عمران ‏خان در این سفر به دنبال تقویت روابط اسلام‌آباد و تهران است و همچنین ‏می‌خواهد به‌‌عنوان عاملی میانجی، برای حل اختلافات میان ایران و ریاض عمل ‏کند. سفر عمران‌خان به تهران یک اتفاق مثبت است که باید از آن برای توسعه ‏روابط سیاسی و اقتصادی بهره گرفت، چرا که رویکرد مردم پاکستان به ایران ‏بسیار مثبت است و ما هم باید بتوانیم از این ظرفیت استفاده کنیم‎.‎‏» زنگنه ‏در خصوص این‌که توان اسلام آباد برای ایجاد تعادل در روابط با تهران و ‏ریاض چه اندازه است، گفت: «قطعا تلاش پاکستان در همین راستا است و ‏می‌خواهند از این فرصت استفاده کرده و همزمان با هوشمندی از ظرفیت ارتباط ‏با هر دو کشور بهره ببرند. باید بدانیم که عربستان در تلاش است تا جایگاه ‏ایران در منطقه را در حد توان خود تضعیف کند.» این تحلیلگر مسائل سیاسی ‏در پاسخ به این سوال خبرنگار «شهروند» که روابط اسلام‌آباد ـ تهران و احیای ‏آن که یکی از محورهای اصلی گفت‌وگوی بین طرفین بوده، تا چه اندازه ‏شرایط آن مهیا است، گفت که «عمران‌خان بعد از مشکلات اخیری که در ‏روابط ایران و پاکستان رخ داده است، به دنبال احیای روابط با ایران و حل ‏مشکلات و تقویت روابط سیاسی و تجاری با ایران به‌‌عنوان یک همسایه است. ‏البته این مسأله مستلزم نهادینه کردن رویکرد صلح آمیز بین طرفین است.» ‏

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهد شد.

تعداد بازدید :  347