شماره ۱۴۹۷ | ۱۳۹۷ چهارشنبه ۲۱ شهريور
صفحه را ببند
انواع سوختگی و راه‌های پیشگیری و درمان اولیه آنها
آتش همیشه در کمین

فرقی ندارد کجای دنیا و در چه کشوری زندگی ‌کنید یا خانه‌تان در محله‌های خوب شهرهای بزرگ باشد یا یک روستای کوچک. سوختگی خطری است که تقریبا همیشه و همه‌جا آدم را تهدید می‌کند و فقط با رعایت نکات ایمنی می‌شود از آن در امان ماند. خیلی از وسایل و اشیایی که هر روز با آنها سروکار داریم ممکن است دست‌ و بدن‌مان را بسوزانند؛ از شعله اجاق و آب داغ گرفته تا وسایل الکتریکی و حتی مواد شوینده و گاهی وقت‌ها چند لحظه حواس‌پرتی، آسیب‌های غیرقابل‌جبرانی به وجود می‌آورد. البته ممکن است با رعایت همه توصیه‌های ایمنی باز هم بی‌احتیاطی دیگران دامن‌گیرمان بشود. برای این روزهای مبادا بد نیست کمک‌های اولیه مربوط به سوختگی را بدانیم و تمرین کنیم.

کمک‌های اولیه برای سوختگی با شعله آتش
از درمان سنتی خودداری کنید

وقتی یک نفر با شعله آتش دچار سوختگی شده است، بدون هدردادن وقت و با آرامش و خونسردي این اقدامات را به سرعت انجام دهید:  
1. مصدوم را از منبع حادثه دور كنيد.
2. سوختگي را با این روش‌ها متوقف کنید:  
الف) با لحاف يا پتو يا كت
ب) با آب معمولي و تميز
ج) اگر این امکانات را در اختیار نداشتید، مصدوم را بي‌حركت کنید و بخوابانید و او را روی زمین بغلتانید (بهتر است روی خاک این کار را انجام ندهید). از دويدن بيمار جلوگيري کنید، چون با این کار آتش شعله‌ورتر می‌شود.
3. در صورتي كه لباس‌هاي مصدوم به پوست او نچسبيده است، آنها را دربیاورید.
4. همه زيورآلات (انگشتر، ساعت و جواهرات) و كمربند را از بدن مصدوم خارج کنید.
5. اگر مصدوم دچار سوختگی شده، محل سوختگي را بلافاصله به مدت چند دقيقه زير آب سرد و تميز بگیرید تا دماي پوست و درد آن كاهش يابد.
6. تاول‌هايي را كه در اثر سوختگی ايجاد شده است، پاره و تخليه نكنيد.
7. از به كار بردن هر گونه درمان سنتي (مثل ماليدن سيب‌زميني، خميردندان و مواد ناشناخته توسط اطرافيان) و ماليدن پمادهاي مختلف بر روي زخم خودداري کنید.
8. پس از شست‌وشوي محل سوختگي با آب تميز و صابون، آن را با پارچه يا ملحفه تميز بپوشانید و مصدوم را به نزديك‌ترين مركز درماني برسانید.
9. بهتر است تا رساندن بیمار به مراکز درمانی هیچ نوع غذا یا مایعاتی به او نخورانید.
10. اگر لابه‌لاي انگشتان مصدوم سوخته است، بين آنها را گاز خيس يا پارچه تميز و مرطوب قرار دهيد تا انگشتان به هم نچسبند.
11. بدن بيمار را با پتو گرم نگه داريد.

کمک‌های اولیه برای سوختگي‌هاي الكتريكي
برق را قطع کنید

1. جريان برق را قطع و با يك وسيله عايق مصدوم را از منبع الكتريكي جدا کنید.
2. هرگز قبل از این اقدامات به مصدوم دست نزنيد، چون ممکن است خودتان هم دچار برق‌گرفتگی شوید.
3. در سوختگي‌هاي الكتريكي به وضعيت قلبي تنفسي بيمار توجه ویژه‌ای داشته باشید.
4. در صورت وقفه قلبي تنفسي، بلافاصله تنفس دهان‌به‌دهان و ماساژ قلبي را شروع کنید و در حين عمليات، مصدوم را به یک مرکز درمانی برسانید.

اقدامات اولیه در سوختگي با قير
قیر را از پوست جدا نکنید

1. فورا روي محل سوختگي آب سرد بريزيد؛ ولي از جدا كردن قير از روي پوست خودداري كنيد.
2. براي جداكردن قير از روي پوست پارافين، كره، وازلين يا روغن بچه به کار ببرید. ماليدن اين مواد روي قير به تدريج باعث انحلال و پاك شدن آن مي‌شود؛ بدون اينكه به بافت‌های سالم پوست آسیبی برساند.

مهمترین مواد و حوادثی که باعث سوختگی می‌شوند

هفت عامل سوختگی در انسان

مايعات داغ: چاي، قهوه، آب‌جوش و محتويات غذايی که روی اجاق درحال پخت است، روغن داغ، قير و همه مواد مذاب. شایع‌ترین علت سوختگی در ایران ریختن مایعات داغ از روی میز، اجاق گاز يا بخاري است. آب 60 درجه سانتیگراد در 3ثانيه سوختگي عميق ایجاد می‌کند يا حتی ممکن است تمام ضخامت پوست را بسوزاند. در دماي 69 درجه هم این اتفاق در عرض یک‌ثانیه می‌افتد.
شعله آتش: شعله هيزم، تنور، كوره، منقل، آتش سيگار و شعله‌های آتش در جریان آتش‌سوزي‌ها (آتش‌سوزی ممکن است در اثر انفجار گاز خانگی، آتش گرفتن مواد قابل اشتعال مثل بنزين، تينر و نفت، هنگام ريختن نفت در چراغ نفتي و آبگرمكن روشن و... اتفاق بیفتد.)
برق‌گرفتگي و صاعقه: انواع وسايل برقي غيراستاندارد يا وسایلی که نقص فنی دارند، اتصال مستقيم به وسيله اشیای فلزي به سيم برق (یعنی سيم‌هاي آسيب‌ديده وسايل برقي، پريزهاي برق، سيم‌هاي فشار قوي تيرچراغ برق كه بدون پوشش هستند.)
جامدات داغ: اتوي داغ، بخاري، چراغ نفتي، چراغ خوراك‌پزي، ظرف‌های پخت‌وپز که روي شعله قرار دارند.
مواد منفجره: گازهاي قابل اشتعال، انواع اسپري‌ها، مواد محترقه مانند ترقه‌ها.
مواد شيميايي: انواع اسيدها و مواد قليايي، مواد سفيدكننده و شوينده و تميزكننده مثل وايتكس، آب ژاول، موادي كه برای بازكردن لوله‌هاي فاضلاب به كار می‌رود، نفت و مشتقات آن مثل تينر و بنزين.
بخارات سوزاننده: بخار آب، بخار مواد شيميايي، استنشاق دود و گازهاي توليدشده از سوخت اشياي مختلف.
یک نکته: سوختگی با مایع داغ اگر با غوطه‌ور شدن در آن همراه باشد، عمقی و شدیدتر است. مايعات غليظ مثل سوپ و‌ آش و غذاهای دیگر، روغن داغ (با حرارت حدود 200 درجه)، قير مذاب (با حرارت حدود 260 درجه) هم به علت دماي بالاتر و تماس بيشتر با پوست سوختگي‌های عميق‌تر و شديدتری ايجاد مي‌کند.

توصيه‌هاي ايمني براي پيشگيري از سوختگي
  دستگيره‌هاي قابلمه، ماهيتابه و شير سماور در حال جوش که روي اجاق قرار دارد را به سمت بيرون قرار ندهید تا چیزی یا کسی به آن گیر نکند.
  مايعات داغ را روي ميزهايی که روميزي بلند و آويزان دارند، قرار ندهيد. ممکن است كودكان روميزي را بکشند و مایع داغ روی بدنشان بریزد.
  سوختگي با چاي و قهوه در کودکان شايع است؛ مراقب باشید فرزندتان فنجان چای و قهوه را برنگرداند.
  هنگام نوشيدن چاي يا قهوه داغ كودكان را بغل نکنید.
  مسئوليت جابه‌جاکردن ظرف مايعات داغ را به كودكان ندهید.
  وسايل گرمازا مثل بخاري، چراغ نفتي و خوراك‌پزي را در یک محل امن و ثابت قرار دهید كه دور از دسترس كودكان باشد يا حفاظ داشته باشد.
  وسايل گرمازا را هرگز در معرض جريان باد، جلوي در يا جايي كه احتمال ضربه‌خوردن و افتادنشان زياد است، قرار ندهيد. در صورت امکان این وسایل را به ديوار محكم کنید تا در جای خودشان ثابت بمانند.

تفکیک سنی و محلی سوختگان
 بيشتر آسیب‌ها و معلوليت‌هايي كه در اثر حوادث سوختگي به وجود می‌آید ـ با وجود پيشرفت‌های چشمگير در جراحي  پلاستيك ـ تا آخر عمر باقی می‌ماند و عضو سوخته هرگز به حالت اوليه و طبيعي‌اش برنمي‌گردد.
 بیشتر آتش‌سوزي‌ها و انواع دیگر سوختگي در خانه‌ها اتفاق مي‌افتد و بيشترين قربانيان اين حوادث كودكان (معمولا با مايعات داغ) و سپس افراد مسن (در اثر آتش‌سوزي‌ها) هستند.
 شایع‌ترین انواع سوختگی (89 درصد) با آب‌جوش و در اثر آتش‌گرفتن وسايل خانگي اتفاق می‌افتد.
 در كودكان یک تا 4 سال، سوختگی نخستين علت مرگ‌ومیر و در 5 تا 14 ساله‌ها سومين علت است. سوختگی کودکان بیشتر به دلیل بي‌احتياطي و غفلت والدين اتفاق می‌افتد، بنابراین قابل پیشگیری است.
 90‌درصد سوختگي‌ها در اثر غفلت، بي‌احتياطي و رعايت نکردن اصول پيشگيري است، بنابراین می‌توانیم با افزایش آگاهی و رعایت نکات ایمنی از آنها پیشگیری کنیم.
 در کودکان زير 3‌سال شايع‌ترين علت سوختگي، آب‌جوش است.
 از 3 تا 14 سالگي آتش گرفتن لباس بیشترین علت سوختگی‌هاست.
 از 15 تا 60 سالگي بیشتر سوختگی‌ها از حوادث صنعتي ناشی می‌شود.
 از 60‌سال به بالا هم سيگار يا آتش‌سوزي در خانه بیشترین علت سوختگی‌هاست.

اقدامات اساسي در سوختگي با مواد شيميايي
اسید و قلیا را خنثی نکنید

1. همه لباس‌هاي مصدوم را درآوريد.
2. اگر ماده شيميايي به صورت پودر است، آن را با برس كشيدن از روي بدن بيمار پاك كنيد.
3. محل ضايعه را با مقدار زيادي آب (دست‌کم به مدت 15 تا 30 دقيقه) شست‌وشو دهيد.
4. از خنثي كردن مواد شيميايي (مواد اسيدي با مواد قليايي و برعكس) خودداري کنید، چون در اثر فعل و انفعالات شيميايي اين دو ماده، حرارت زیادی تولید می‌شود که سوختگی را تشدید می‌کند.
5. اگر چشم‌ها آسیب دیده‌اند، بلافاصله آنها را با آب فراوان و تميز (ترجيحا سرم فيزيولوژي) به مدت نيم تا يك ساعت شست‌وشو دهيد.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهد شد.

تعداد بازدید :  239